Okul müdürü, Türk Dili ve Edebiyatı ile Sosyal Bilimler bölümlerinin öğretmenlerine yönelik olarak, 19. yüzyıl Fransız oryantalist yazarlarının İstanbul’a ve Osmanlı dünyasına bakışını ele alan kapsamlı bir değerlendirme sunmuştur.
Sunumda, Lamartine, Théophile Gautier, Gérard de Nerval ve Pierre Loti gibi yazarların eserlerinden hareketle, İstanbul’un sıradan bir kent olmanın ötesine geçerek düşünsel bir kavrama, kültürel bir simgeye ve hatta edebî bir karaktere dönüştüğü ortaya konulmuştur. Lamartine’in metinlerinde İstanbul, ruhsal bir arayışın ve dinsel saflığın ifadesi olarak belirirken; Gautier’de resimsel bir estetik içinde donmuş, görselliği ön plana çıkan bir sahneye dönüşmektedir. Nerval’in anlatılarında şehir, yer yer halüsinatif bir düş mekânı niteliği kazanmakta; Loti’de ise modernleşme sürecinin tehdit ettiği romantik ve melankolik bir nostaljinin simgesi hâline gelmektedir.
Sunum ayrıca oryantalizmin epistemolojik ve estetik işleyiş mekanizmalarını da tartışmaya açmıştır. Bu bağlamda pitoresk unsurların seçilmesi, toplumsal ve siyasal gerçekliğin estetik bir çerçeve içinde yeniden kurgulanması, dönemin tarihsel bağlamının geri plana itilmesi ve “ebedî Doğu” imgesinin inşa edilmesi gibi unsurlar üzerinde durulmuştur. Edward Said’in kuramsal çözümlemelerine atıfla, söz konusu edebî Doğu tasavvurunun çoğu zaman Osmanlı’nın tarihsel gerçekliğinden ziyade 19. yüzyıl Avrupa’sının zihinsel, kültürel ve siyasal yönelimlerini yansıttığı vurgulanmıştır.
Sonuç olarak sunum, öğretmenleri farklı bakış açılarını karşılaştırmalı bir perspektifle değerlendirmeye, kurmaca ile tarihsel gerçeklik arasındaki ayrımı sorgulamaya ve öğrencileri İstanbul’u egzotik bir dekor olarak değil; çok katmanlı, tarihsel süreklilik ve kırılmalar barındıran, çok sesli bir kültürel mekân olarak okumaya yönlendirmeye davet etmiştir.
